Typografie

Op deze pagina geef ik je een introductie over één van mijn kennisgebieden dat daarnaast tevens meer en meer een passie aan het worden is: Typografie.
Ik leg je uit wat er met typografie bedoeld wordt, welk doel het dient, welke belangen ermee gemoeid gaan en welke impact typografie heeft op zowel usability als puur het visuele design van je product of onderneming.

Wat is typografie?

Typografie houdt zich officieel bezig met het “…vormgeven, opmaken en drukken van tekst voor zowel functionele als esthetische doeleinden…”. Anders gezegd: het richt zich in feite op het vormgeven van tekst.
Lettertypes doen gigantisch veel met de perceptie en de ‘toon’ van een tekst. En waar sommige mensen zouden kunnen denkden dat je gewoon een lettertype aanklikt dat mooi lijkt en ‘klaar is kees’, is het echt een veel breder en meer diepgaand discipline dan dat.
Waar tekstschrijven zich richt op het ‘Wat?’ van een boodschap, bepaalt typografie een groot deel van het ‘Hoe?’. En het bepaalt daarmee in grote lijnen de hele gebruikerservaring van je content.
Dit is al simpel op te merken door het verschil in toon wanneer ik zeg: Zo moet het. Versus: ZO MOET HET.
De tweede variant klinkt harder en het lijkt alsof ik het naar je schreeuw. En dit effect wordt alleen nog maar opgewekt door het simpele gebruik van hoofdletters (binnen typografie ‘kapitalen’ genoemd). Laat staan wat de impact kan zijn van een lettertype met schreef of zonder schreef (met of zonder uitstulpsels aan de letters), letterdiktes, de tussenruimte tussen letters, interpunctie, tekst lay-outs etc.
En zijn op visueel gebied enorm veel factoren die bepalen hoe een tekst klinkt en over komt, los van alleen het lettertype zelf.
Oorspronkelijk komt typografie voort uit de boekdrukkunst, maar tegenwoordig (zeker als het gaat om mijn eigen rol hierin) zijn het vooral digitale producten die de boventoon voeren en waarbinnen op dit moment allerlei nieuwe ontdekkingen worden gedaan. Denk hierbij aan websites, apps, digitale boeken etc.

Wat is het belang- en de rol van typografie binnen design?

Zoals gezegd bepaalt je typografie voor een groot deel de toon en daarmee de perceptie van je hele product of onderneming.
Een lettertype kan je helpen om bijvoorbeeld ‘gevestigd’ over te komen (zelfs als je net bent begonnen), puur door de keuze voor een klassieker lettertype met schreef.
Ook kan een lettertype je juist meer benaderbaar maken door te kiezen voor een lettertype dat meer informeel of zelfs gezellig over komt.
Tijdens de branding-fase van je bedrijf is het zaak om goed na te denken over de toon van je product of onderneming. Hoe je praat naar of met je klant en waarom je die toon hebt.
Een informeel en gezellig lettertype zou bijvoorbeeld (naar alle waarschijnlijkheid) minder geschikt zijn voor een Advocatenkantoor of een Bank. Waar een klassiek lettertype misschien weer veel minder aansluiting zou vinden op de doelgroep van bijvoorbeeld een kinderdagverblijf of sportschool (om maar even een paar uitersten te nemen).
Het uitdenken van je toon en het karakter van je product of onderneming is dus een zeer belangrijke eerste stap. Als is het ook maar omdat een ontwerper daarna veel meer gericht kan gaan zoeken naar het meest geschikte lettertype. Als ik als designer weet dat mijn klant zeer formeer wil communiceren met zijn of haar doelgroep kan ik bijvoorbeeld alle informele lettertypes in mijn hoofd vast aan de kant leggen. Wat neerkomt op een scenario waarbij ik zeker 250 lettertypes uit mijn (software)catalogus niet hoef te bekijken. Dit scheelt veel tijd en daarmee is het een zeer efficiënte manier van werken.

Lettertype-grootte en leesbaarheid binnen digitale producten

Leesbaarheid (internationaal ook wel ‘legibility’ genoemd) is wellicht de belangrijkste factor binnen typografie. En hiermee heeft typografie een duidelijk raakvlak met usability.
Zelfs nog voor je het hebt over de ‘toon’ van de tekst (bepaald door het design en de styling van een lettertype) is het eerst van belang dat de tekst überhaupt leesbaar is.
Diezelfde revolutie van de smartphone die heeft geleid tot een scala aan nieuwe kansen en toepassingen voor typografie, heeft één grote beperking. Het formaat van het beeldscherm.
Het beeldscherm in welk apparaat dan ook is in feite het canvas voor je boodschap. De grootte van dit canvas bepaald mede hoeveel woorden er op één zin passen en hoe lang of hoe kort daarmee een tekst wordt.
Maak je een lettertype heel groot (bijvoorbeeld voor een paginatitel) dan passen er misschien een paar woorden op één zin voordat de rand van je smartphone-scherm bereikt is en de tekst naar een volgende zin verspringt.
Een middel om dit op te lossen is natuurlijk om de tekst botweg kleiner te maken zodat er meer woorden op één zin passen, maar soms is dat esthetisch niet mooi of wordt daarmee de tekst minder goed leesbaar. (Los van het feit dat bijvoorbeeld onduidelijker wordt wat de titel en wat de body-tekst is). Uiteraard zijn kleinere letters daarnaast simpelweg minder goed te lezen, zeker voor dat deel van de bevolking met een ‘min of plus-… zicht’.
Een zeer voorname techniek die de leesbaarheid van kleinere letters wat tegemoet komt is die van de introductie van het retina-beeldscherm. Oorspronkelijk geïntroduceerd door Apple in 2010.
Deze ‘retina-beeldschermen’ zijn dusdanig scherp dat de pixels (puntjes) op het beeldscherm niet langer met het blote oog zichtbaar zijn, waardoor tekst vele malen scherper oogt (de kartelrandjes van vroeger zijn weg) en waarmee de leesbaarheid enorm toeneemt. Ook op kleinere tekstformaten.
Het blijft echter een feit dat er een ondergrens is aan hoe klein je letters kunt maken voordat ze voor een groot deel van je doelgroep onleesbaar worden. En ook factoren als tussenruimte tussen de letters en regelhoogte hebben hierop veel invloed. Mede hierom is het slim om veel waarde te hechten aan de leesbaarheid van teksten op smartphone-formaat beeldschermen. Want smartphones are here to stay, vooralsnog. En als de groei en populariteit stand houdt of zelfs nog verder doorzet dan is dit dadelijk verreweg het meest gebruikte ‘informatie consumptie’ apparaat dat er bestaat.
Andere factoren die vallen die daarnaast de leesbaarheid bepalen van een tekst zijn zaken als het contrast tussen de letters en de achtergrond, de afstand van de (ogen van de) gebruiker tot het beeldscherm, het aantal woorden per zin (teveel woorden zijn vermoeiend voor de ogen van de lezer) en visuele hiërarchie (denk aan een structuur van titel, subtitel en body-tekst en de verschillen in lettertype-grootte daarin).
Al deze zaken vallen onder typografie en mede hierom aarzel ik wat als ik spreek over ‘één van mijn kennisgebieden’. In feite is het een vakgebied op zich en ik zou zonder twijfel mijn hele verdere loopbaan aan typografie kunnen wijden en me geen dag vervelen.

Wil je even overleggen?

Heb je een uitdagend project of een vraag? Neem gerust contact op. Ik denk graag met je mee. Bel: 06-42 48 46 00 of stuur een e-mail naar paul@paulchristian.nl

Typografie

Op deze pagina geef ik je een introductie over één van mijn kennisgebieden dat daarnaast tevens meer en meer een passie aan het worden is: Typografie.
Ik leg je uit wat er met typografie bedoeld wordt, welk doel het dient, welke belangen ermee gemoeid gaan en welke impact typografie heeft op zowel usability als puur het visuele design van je product of onderneming.

Wat is typografie?

Typografie houdt zich officieel bezig met het “…vormgeven, opmaken en drukken van tekst voor zowel functionele als esthetische doeleinden…”. Anders gezegd: het richt zich in feite op het vormgeven van tekst.
Lettertypes doen gigantisch veel met de perceptie en de ‘toon’ van een tekst. En waar sommige mensen zouden kunnen denkden dat je gewoon een lettertype aanklikt dat mooi lijkt en ‘klaar is kees’, is het echt een veel breder en meer diepgaand discipline dan dat.
Waar tekstschrijven zich richt op het ‘Wat?’ van een boodschap, bepaalt typografie een groot deel van het ‘Hoe?’. En het bepaalt daarmee in grote lijnen de hele gebruikerservaring van je content.
Dit is al simpel op te merken door het verschil in toon wanneer ik zeg: Zo moet het. Versus: ZO MOET HET.
De tweede variant klinkt harder en het lijkt alsof ik het naar je schreeuw. En dit effect wordt alleen nog maar opgewekt door het simpele gebruik van hoofdletters (binnen typografie ‘kapitalen’ genoemd). Laat staan wat de impact kan zijn van een lettertype met schreef of zonder schreef (met of zonder uitstulpsels aan de letters), letterdiktes, de tussenruimte tussen letters, interpunctie, tekst lay-outs etc.
En zijn op visueel gebied enorm veel factoren die bepalen hoe een tekst klinkt en over komt, los van alleen het lettertype zelf.
Oorspronkelijk komt typografie voort uit de boekdrukkunst, maar tegenwoordig (zeker als het gaat om mijn eigen rol hierin) zijn het vooral digitale producten die de boventoon voeren en waarbinnen op dit moment allerlei nieuwe ontdekkingen worden gedaan. Denk hierbij aan websites, apps, digitale boeken etc.

Wat is het belang- en de rol van typografie binnen design?

Zoals gezegd bepaalt je typografie voor een groot deel de toon en daarmee de perceptie van je hele product of onderneming.
Een lettertype kan je helpen om bijvoorbeeld ‘gevestigd’ over te komen (zelfs als je net bent begonnen), puur door de keuze voor een klassieker lettertype met schreef.
Ook kan een lettertype je juist meer benaderbaar maken door te kiezen voor een lettertype dat meer informeel of zelfs gezellig over komt.
Tijdens de branding-fase van je bedrijf is het zaak om goed na te denken over de toon van je product of onderneming. Hoe je praat naar of met je klant en waarom je die toon hebt.
Een informeel en gezellig lettertype zou bijvoorbeeld (naar alle waarschijnlijkheid) minder geschikt zijn voor een Advocatenkantoor of een Bank. Waar een klassiek lettertype misschien weer veel minder aansluiting zou vinden op de doelgroep van bijvoorbeeld een kinderdagverblijf of sportschool (om maar even een paar uitersten te nemen).
Het uitdenken van je toon en het karakter van je product of onderneming is dus een zeer belangrijke eerste stap. Als is het ook maar omdat een ontwerper daarna veel meer gericht kan gaan zoeken naar het meest geschikte lettertype. Als ik als designer weet dat mijn klant zeer formeer wil communiceren met zijn of haar doelgroep kan ik bijvoorbeeld alle informele lettertypes in mijn hoofd vast aan de kant leggen. Wat neerkomt op een scenario waarbij ik zeker 250 lettertypes uit mijn (software)catalogus niet hoef te bekijken. Dit scheelt veel tijd en daarmee is het een zeer efficiënte manier van werken.

Lettertype-grootte en leesbaarheid binnen digitale producten

Leesbaarheid (internationaal ook wel ‘legibility’ genoemd) is wellicht de belangrijkste factor binnen typografie. En hiermee heeft typografie een duidelijk raakvlak met usability.
Zelfs nog voor je het hebt over de ‘toon’ van de tekst (bepaald door het design en de styling van een lettertype) is het eerst van belang dat de tekst überhaupt leesbaar is.
Diezelfde revolutie van de smartphone die heeft geleid tot een scala aan nieuwe kansen en toepassingen voor typografie, heeft één grote beperking. Het formaat van het beeldscherm.
Het beeldscherm in welk apparaat dan ook is in feite het canvas voor je boodschap. De grootte van dit canvas bepaald mede hoeveel woorden er op één zin passen en hoe lang of hoe kort daarmee een tekst wordt.
Maak je een lettertype heel groot (bijvoorbeeld voor een paginatitel) dan passen er misschien een paar woorden op één zin voordat de rand van je smartphone-scherm bereikt is en de tekst naar een volgende zin verspringt.
Een middel om dit op te lossen is natuurlijk om de tekst botweg kleiner te maken zodat er meer woorden op één zin passen, maar soms is dat esthetisch niet mooi of wordt daarmee de tekst minder goed leesbaar. (Los van het feit dat bijvoorbeeld onduidelijker wordt wat de titel en wat de body-tekst is). Uiteraard zijn kleinere letters daarnaast simpelweg minder goed te lezen, zeker voor dat deel van de bevolking met een ‘min of plus-… zicht’.
Een zeer voorname techniek die de leesbaarheid van kleinere letters wat tegemoet komt is die van de introductie van het retina-beeldscherm. Oorspronkelijk geïntroduceerd door Apple in 2010.
Deze ‘retina-beeldschermen’ zijn dusdanig scherp dat de pixels (puntjes) op het beeldscherm niet langer met het blote oog zichtbaar zijn, waardoor tekst vele malen scherper oogt (de kartelrandjes van vroeger zijn weg) en waarmee de leesbaarheid enorm toeneemt. Ook op kleinere tekstformaten.
Het blijft echter een feit dat er een ondergrens is aan hoe klein je letters kunt maken voordat ze voor een groot deel van je doelgroep onleesbaar worden. En ook factoren als tussenruimte tussen de letters en regelhoogte hebben hierop veel invloed. Mede hierom is het slim om veel waarde te hechten aan de leesbaarheid van teksten op smartphone-formaat beeldschermen. Want smartphones are here to stay, vooralsnog. En als de groei en populariteit stand houdt of zelfs nog verder doorzet dan is dit dadelijk verreweg het meest gebruikte ‘informatie consumptie’ apparaat dat er bestaat.
Andere factoren die vallen die daarnaast de leesbaarheid bepalen van een tekst zijn zaken als het contrast tussen de letters en de achtergrond, de afstand van de (ogen van de) gebruiker tot het beeldscherm, het aantal woorden per zin (teveel woorden zijn vermoeiend voor de ogen van de lezer) en visuele hiërarchie (denk aan een structuur van titel, subtitel en body-tekst en de verschillen in lettertype-grootte daarin).
Al deze zaken vallen onder typografie en mede hierom aarzel ik wat als ik spreek over ‘één van mijn kennisgebieden’. In feite is het een vakgebied op zich en ik zou zonder twijfel mijn hele verdere loopbaan aan typografie kunnen wijden en me geen dag vervelen.

Wil je even overleggen?

Heb je een uitdagend project of een vraag? Neem gerust contact op. Ik denk graag met je mee. Bel: 06-42 48 46 00 of stuur een e-mail naar paul@paulchristian.nl