Design-disciplines Diagram

Uitleggen wat ik doe en met welke disciplines ik ervaring heb is de afgelopen jaren lastiger en lastiger geworden

De designsector — zeker in de hoek van grafisch ontwerp — is een soort Wilde Westen van vaktermen geworden. Daarnaast is men het over de betekenis van deze termen zelden eens. Evenals over de vraag waar het ene discipline eindigt en waar het andere begint. En zo kwam het dat zelfs ik (die in 2002 aan zijn eerste ontwerp-opleiding begon) het overzicht wat begon kwijt te raken.

Om dit probleem op te lossen greep ik naar mijn favoriete middel: iets heel complex reduceren tot iets heel eenvoudigs op een visuele manier. Dit leidde tot het uitwerken van wat ik noem mijn ‘design-disciplines diagram’.

Venn-diagram met design-disciplines en kennisgebieden die elkaar overlappen en beïnvloeden.

Belangrijk

1: Deze diagram is niet bedoeld als objectieve weergave van de designsector. Het is een visualisatie van mijn eigen disciplines en kennisgebieden en hoe ze zich in mijn ogen tot elkaar verhouden qua positie en gewicht.

2: Dit is een zogenaamde Venn diagram ↗, en de afbakening van de cirkels kun je het beste zien als vloeibaar. Niet als een harde scheidslijn.

3: Op het moment ligt mijn focus bij de twee cirkels met de dikkere lijnen: Logo Ontwerp en Identity Design. Maar met al deze cirkels heb ik ofwel veel ervaring, of ze zijn een expertise van me.

Toegelicht van boven naar beneden, links naar rechts:

De grootste — bijna alles omvattende — cirkel van de diagram is die van Art Direction en Branding. Deze twee disciplines oefenen in veel gevallen namelijk invloed uit op alle andere disciplines. Art Direction is uitdenken van de ‘taal en toon’ van een project. Het bepaalt onder andere de ontwerpstijl voor alles wat volgt. En bij Branding wordt het karakter van een merk uitgedacht. Wat vervolgens richting geeft aan onder andere alle designbeslissingen in een project.

Meer over Art Direction
Meer over Branding

Interaction design richt zich op het uitdenken en ontwerpen van de interactie tussen een gebruiker en een product of dienst. Vaak is dit een website of app. En dit discipline buigt zich over de vraag hoe een gebruiker deze bestuurt en beïnvloedt.

Meer over Interaction Design

Grafisch Ontwerp richt zich op het ontwerpen van visuele communicatie dat als doel heeft om een bepaald effect te bewerkstelligen bij de toeschouwer. Het is een manier van het visueel overbrengen van ideeën. Dit is het oudste begrip op deze diagram en omdat de term erg breed is, is er veel overlap met andere cirkels.

Meer over Grafisch Ontwerp

Ik zie User Experience Design als een discipline dat half bestaat uit design en half bestaat uit psychologie. Het richt zich op het uitdenken en ontwerpen van de totale gebruikerservaring van een interactief product. Bijvoorbeeld een website of app.

Meer over User Experience Design

De term ‘huisstijl’ wordt op meerdere manieren uitgelegd. Een klassieke definitie van de term vertelt dat het gaat om ‘de producten waarop een visuele identiteit van een bedrijf wordt toegepast’. Denk aan visitekaartjes, briefpapier, folders etc.

Maar een andere veelgebruikte definitie ziet een huisstijl als synoniem met een ‘visuele identiteit’. En legt het begrip uit als; de visuele stijl van een organisatie of bedrijf. Ikzelf gebruik de eerste definitie en zie huisstijl ontwerp als het ontwerpen van producten op basis van een al eerder uitgedachte visuele identiteit. En voor puur het ontwerpen van zo’n visuele identiteit gebruik ik de term: Identity Design.

Meer over Huisstijl Ontwerp

Het ontwerpen van een visuele identiteit heet Identity Design. Een visuele identiteit is in feite het visuele karakter waar je een bedrijf of organisatie aan herkent. Dit bestaat uit een combinatie van een bedrijfslogo, kleuren, vormen, lettertypes en meer.

Meer over Identity Design

Als je een logo ontwerpt ontwerp je in feite het visuele boegbeeld van een bedrijf. Het is het punt van herkenning voor bedrijven en niks komt zoveel terug in visuele uitingen als het logo. Logo ontwerp is een extreem belangrijk en bepalend sub-discipline van Identity Design.

Meer over Logo Ontwerp

Typografie zie ik voor mezelf meer als een kennisgebied dan als een discipline. Maar het is wel extreem belangrijk. Typografie houdt zich bezig met het vormgeven van tekst. En het beïnvloedt zowel de perceptie van een tekst, als wel de perceptie van het bedrijf of de organisatie van wie de tekst is.

Meer over Typografie

Kleurenpsychologie houdt zich bezig met de vraag wat kleur doet met de perceptie en het gedrag van mensen. En met de vraag hoe je kleur kunt inzetten om deze zaken te beïnvloeden. Kleurenpsychologie zie ik meer als een kennisgebied dan als één van mijn disciplines. Maar het heeft net als Typografie een grote invloed op vrijwel alle cirkels in deze diagram.

Meer over Kleurenpsychologie

Webdesign richt zich op het ontwerpen van websites en officieel is het een modern subdiscipline van grafisch ontwerp. Webdesign is als discipline een stuk nieuwer omdat het tegelijk opkwam met het internet zelf.

Meer over Webdesign

Informatie-architectuur is het zo logisch en helder mogelijk indelen van informatie binnen een bepaald medium. Dit heeft als doel om de gebruiker van dat medium te helpen vinden wat hij zoekt.

Meer over Informatie-architectuur

User Interface Design zie ik als een sub-discipline dat grotendeels valt onder interaction design. Het richt zich op het ontwerpen van de gebruikersinterface (als het ware het besturingspaneel) van interactieve producten zoals websites en apps.

Meer over User Interface Design

Usability is een discipline dat zich bezighoudt met de gebruiksvriendelijkheid van producten. En in het geval van mijn tak van sport richt het zich specifiek op de gebruiksvriendelijkheid van websites en apps. Het houdt zich vooral bezig met de vraag of een website of app eenvoudig te begrijpen en te gebruiken is.

Meer over Usability

Wellicht de meest ongrijpbare term van deze diagram is die van Visual Design. De term is multi-interpretabel, maar laat zich gemiddeld vertalen tot iets als: een discipline dat zich focust op het esthetische design-gedeelte van websites of andere digitale producten. Anders gezegd: visual design richt zich alleen op digitale producten en het bekommert zich om de vraag hoe deze eruit zien en voor een deel om hoe ze werken.

Meer over Visual Design

*De onderste zes cirkels van mijn diagram zijn geen disciplines of kennisgebieden. Het zijn mijn voornaamste invloeden en inspiratiebronnen. Ze beïnvloeden alle cirkels van de diagram, maar bovenal sturen ze mijn gevoel voor smaak en esthetiek aan. En daarmee raken ze het meest aan de cirkel van art direction.

Design is mijn voornaamste inspiratiebron. Maar omdat vele vormen van design me inspireren houd ik het express bij de brede term ‘design’. Mijn interesses liggen voornamelijk bij grafisch design, architectuur, fashion, interieur architectuur en industrieel design.

Esthetiek is een minder tastbaar begrip dan design. Maar gevoel voor esthetiek gaat vooraf aan design. En dat gevoel wordt naarmate je ervaring toeneemt verfijnder en verfijnder. Esthetiek houdt zich bezig met schoonheid en smaak. En met de discussie over wat schoonheid is.

Kunst zou je kunnen omschrijven als iets wat het resultaat is van een creatieve uiting van de mens, gericht op schoonheid, inspiratie en betekenis. En hoewel er vele kunstvormen zijn (muziek, beeldende kunst, dans, literatuur etc.) haal ik mijn voornaamste inspiratie uit de beeldende kunst. Dit is kunst waarbij het visuele voorop staat.

Filosofie klinkt groots en zwaar. Maar mijn leergierigheid zie ik als ‘steven naar kennis en wijsheid’ en dat is volgens velen de definitie van filosofie. Het beredeneren van zaken vind ik daarnaast enorm interessant en waardevol. Het houdt mij scherp en het helpt mij om tot goede beslissingen te komen die ik helder kan uitleggen tegenover mijn klanten.

De term cultuur heeft meerdere betekenissen. Het wordt doorgaans uitgelegd als ‘het geheel aan gewoonten en (gedrags)regels dat bij een volk hoort’. Maar het wordt ook beschreven als ‘het proces van geestelijke vorming dat leidt tot een beschaafd en gecultiveerd mens’. Cultuur wordt onder andere gestuurd door economische, religieuze en technische invloeden. En vooral dat laatste — de vraag in hoeverre ons gedrag beïnvloedt wordt door technologie — heeft mijn interesse.

Psychologie houdt zich bezig met het innerlijk leven en gedrag van de mens. Het is een vakgebied dat raakvlakken heeft met Usability en User Experience Design. Maar los daarvan speelt psychologie in alle design-disciplines een rol. Vooral omdat bij design (in tegenstelling tot bij kunst) een ontwerper vaak iets maakt voor een gebruiker of toeschouwer en hij hierbij een bepaald doel heeft of effect beoogt. Om die reden is het kunnen uitleggen van het ‘waarom?’ als het gaat om design-keuzes essentieel. En psychologie helpt bij het beredeneren en onderbouwen daarvan.

Expertise

Waar mijn passie ligt

“Follow your bliss” zei Josph Campbell ↗. Dit betekent zoiets als; volg je hart. Maar dan met het idee dat daar waar je passie, talent en je vaardigheden elkaar overlappen de plek is van je ‘bliss’. Het omschrijft datgene waarvoor je geboren lijkt te zijn en waar je tevens je vak van kunt maken. Ikigai ↗ is een Japans concept omtrent dit idee. Mijn bliss/ikigai ligt nadrukkelijk bij twee gebieden in deze diagram. Daar waar design en kunst elkaar overlappen. En daar waar design en psychologie elkaar overlappen.

Venn-diagram met design-disciplines en kennisgebieden die elkaar overlappen en beïnvloeden met daarin mijn expertises uitgelicht in grijs.

Design + kunst

In het eerste geval hebben we het over het linker grijze vlak: Logo en Identity Design. Dat is waar op dit moment mijn focus ligt. Deze twee disciplines geven mij een enorme hoeveelheid vrijheid om creatief te zijn. Maar tevens komen ze met een aantal strenge beperkingen waardoor ik gedwongen wordt om heel goed na te denken. Denk bijvoorbeeld aan het feit dat een logo herkenbaar moet zijn op zeer klein formaat.

Design + psychologie

In het tweede grijze vlak liggen de disciplines waar ik op afstudeerde in 2012; User Experience Design en Usability. Zij vormen samen een groot deel van dit vlak. In feite ligt hier mijn passie voor het uitdenken en ontwerpen van interactieve producten waarbij veel strategie en psychologie komt kijken. Eind 2021 pauzeerde ik mijn diensten omtrent dit vakgebied om me voor onbepaalde tijd volledig te kunnen richten op Logo en Identity Design.

Kennisbank

Meer informatie over deze disciplines vind je in mijn kennisbank

Vrijwel alle cirkels uit deze design-disciplines diagram hebben een eigen informatiepagina. Met uitzondering van webdesign en informatie-architectuur, die een sub-onderdeel zijn van de pagina’s Visual Design en Usability. Op deze informatiepagina’s licht ik toe wat het betreffende discipline inhoudt. Hoe ik het discipline zie. En wat het belang ervan is. Deze informatiepagina’s heb ik oorspronkelijk geschreven om mijn klanten in heldere taal te kunnen vertellen wat ik doe, maar inmiddels zijn ze als informatiebron door vele duizenden mensen gelezen. Ze zijn te vinden in mijn kennisbank en via deze directe verwijzingen: