Microsoft is een enorm bedrijf. Het telt 92.000 werknemers en realiseerde een omzet van bijna 70 miljard in 2011. Ze creëerden en beheren het meest gebruikte computer besturingssysteem ter wereld en doen hun concurrentie verbleken in deze markt.

Toch lijkt de toekomst van Microsoft wat te wankelen. De eens zo grote, onverslaanbare software-reus loopt serieus achter op een aantal noodzakelijke gebieden en heeft in het recente verleden een paar enorme steken laten vallen als het aankomt op de producten die op de markt brachten.

Wat is er aan de hand met Microsoft?

De machtige Microsoft, die overigens nog steeds bijna 90% van de gehele computermarkt in handen heeft, heeft het zwaar.

Microsoft was altijd (zeker in het begin) een bedrijf dat kansen zag, en ze pakte wanneer het kon. Maar de laatste jaren is hun groei en drang tot innovatie afgeremd.

Oké de XBOX is een groot succes (hoewel daar in eerste instantie miljarden verlies op werd gedraaid) en Windows 7 is een prima besturingssysteem. Maar binnen een aantal absoluut noodzakelijke markten loopt Microsoft achter. En niet zo’n beetje ook.

Jarenlang heeft het bedrijf achterover geleund tijdens de ontwikkelingen in de mobiele telefoonwereld, met als gevolg dat ze binnen die markt (die ze eenvoudig hadden kunnen domineren) slechts enkele procenten aan marktaandeel hebben.

Toen Apple de iPhone op de markt bracht, brak het zweet ze uit, en als de gekken gingen ze aan de slag met Windows Phone 7.

Toen Apple de iPad uitbracht bleef het bedrijf eveneens in de stoel zitten met een blik die zei: “maar eens kijken hoe dit gaat…” en nu de iPad bijna 3 jaar oud is, beginnen de geruchten op gang te komen dat Microsoft misschien het zalige idee heeft gehad om met een Office suite te komen voor het apparaat. Beter laat dan nooit. Bovendien lijkt het meer op een ‘oké we geven ons gewonnen’ actie dan op een ‘hé een nieuwe markt voor ons!’ statement.

Wat het voor Microsoft nog lastiger maakt is het simpele feit dat ze meer uitgeven dan welk bedrijf dan ook aan research en innovatie. Kortom, het bedrijf dat de afgelopen jaren standaard achter de feiten aanliep geeft meer geld uit aan het voorkomen van dat probleem dan welk bedrijf dan ook.

Waarom nou toch Microsoft?

Hoe kan het dat een groot bedrijf als Microsoft zo consistent achter de feiten aan blijft lopen terwijl het vroeger de snelst groeiende, innovatieve en ambitieuze software gigant was?

Ik denk dat er drie mogelijk redenen voor zijn.

  • Bureaucratie. Het bedrijf is zo groot dat het praktisch onbestuurbaar schip is geworden, en het ‘snel bijsturen’ wat moet in een technologie/software branche is praktisch onmogelijk geworden.
  • Het bedrijf is lui geworden door hun enorme successen en alle bestuurders zijn wat ingedut.
  • Of ze vinden het nemen van risico’s zo lastig dat ze verlamt worden door angst.

Maar één van deze drie redenen houd ik het meest verantwoordelijk. En dat is de laatste.

Ik denk dat Microsoft bang is (geworden) voor het nemen van (grote) risico’s…

Het bedrijf had (eerder dan iedereen) bijvoorbeeld Touch screen computers (de tablets zoals de iPad die sinds een paar jaar enorm populair aan het worden zijn) en niet alleen liepen ze op dat gebied 10 jaar voor, ze hadden ook nog eens een prachtig concept voor een iPad achtig apparaat (genaamd The Courier) ver voordat Apple ook maar bezig was met de iPad.

Dit apparaat (dat aan het licht kwam een jaar voordat de iPad verscheen) was dusdanig ambitieus en van een niet-Microsft-achtige schoonheid dat het, zelfs wanneer het vandaag uitgebracht zou worden een iPad concurrent zou kunnen zijn.

(Een conceptvideo van de Microsoft Courier tablet computer)

Maar het mocht niet baten. Het Courier project werd door Microsoft gecancelled in 2011.

Het fiasco dat Windows Vista heet.

Het ontwikkelen van een iPad achtig apparaat en 10 jaar lang niet durven om het uit te brengen.

Het stopzetten van het Courier project en het (inmiddels) 4 jaar achterlopen van hun Smartphone besturingssysteem zijn allemaal grote missers voor een bedrijf dat iedereen ter wereld kent (en gebruikt) en een omzet heeft van 70 Miljard dollar.

En ik ken deze stagnatie toe aan angst. Microsoft heeft veel successen behaald in het verleden en wij mensen zijn ongeveer twee maal zo sterk gedreven door angst, dan door positiviteit.

Anders gezegd. Wij zullen twee maal zoveel moeite doen, om te behouden wat we nu hebben, dan dat we moeite zullen doen om iets nieuws te krijgen.

Dit is de reden waarom veel bedrijven (zodra ze groter worden) stoppen met het nemen van risico’s. De angst om iets te verliezen is groter dan de drive om iets te winnen, en dit remt het gehele systeem af in zijn ontwikkeling.

Het gevolg op de lange termijn?

Ik denk… niet veel goeds. Microsoft opereert in een extreem competitieve markt (de technologie en software markt) en wie in deze markt niet op tijd bijstuurt, kan vertrekken.

Wat dat betreft denk ik dat het vijf voor twaalf is voor Microsoft op een groot aantal fronten.

Office wordt bedreigd door Google Docs.

Hun mobiele telefoonsysteem maakt tegenover Google (met Android) en Apple (met iOS) heel weinig kans op dit moment.

En hun voornaamste inkomensstroom (dat van het verkopen van Windows en Office Licenties aan bedrijven) staat (als het zo doorgaat) op losse schroeven omdat steeds meer bedrijven over stappen naar Apple computers. (En Apple computers hebben een besturingssysteem dat 29 dollar kost, versus de 300 die Microsoft durft te vragen, en een Office achtige suite van Apple kost 30 dollar versus de Microsoft Office suite van een paar honderd dollar.)

Kortom… Moeilijke tijden. En het zou mij niet verbazen als Steve Ballmer (de CEO van Microsoft) de volgende CEO is die moet vertrekken uit een bedrijf uit Sillicon Valley.

De les?

Maar wat kunnen wij leren van Microsofts tegenslagen? Het blijven nemen van risico’s is wellicht het moeilijkste om te doen als ondernemer. Zeker wanneer je bedrijf groter wordt en er (voor je gevoel) meer op het spel staat. Toch is dat wat de ‘overlevers’ zal scheiden van de achterblijvers.

Apple stuurt niet alleen bij wanneer het moet. Ze kijken jaren vooruit en maken iets wat niemand kent, met de intentie om de toekomst te creëren. Het creëren van de toekomst is het meest onzekere en gewaagde wat een bedrijf kan doen. Maar wanneer het lukt… zijn de winsten (niet per se alleen in valuta) van enorme proporties.

Een bedrijf dat de toekomst creëert, zet de toon. En haar concurrenten kunnen vaak niets anders doen dan toekijken.

Update

In augustus 2012 heeft Vanity Fair een zeer goed, uitgebreid artikel gepublicceerd die met meer diepgangan een groot aantal van mijn punten bevestigd. Een absol;ute leestip en geweldige les in ondernemersschap en management: How Microsoft Lost Its Mojo: Steve Ballmer and Corporate America’s Most Spectacular Decline